• IOS Image Rotator
  • IOS Image Rotator
Strona główna 2014 2013 2012 2011 2010 2009 2008 2007 2006 2005 2004 2003 2002 2001 2000 Dział reklamy Kontakt Partnerzy - dystrybucja



Jakich artykułów chciałbyś więcej znaleźć w gazecie?

Wyniki
Czy podoba Ci się nasz nowy portal?

Wyniki

Architektura w pigułce * STAROŻYTNA GRECJA, STAROŻYTNY RZYM, ARCHITEKTURA BIZANTYJSKA, KAROLIŃSKA

Oddaję w Państwa ręce tekst, który wydawać by się mogło, nie ma nic wspólnego z parkieciarstwem. Mówi on wszak o historii budownictwa i architekturze wnętrz na tle epok historycznych. Na co dzień spotykamy się w swojej pracy ze stylami i detalami architektonicznymi, które trudno nam nazwać i umiejscowić w czasie. Z tego też powodu wielokrotnie spotykamy się z lekceważącym traktowaniem nas przez architektów czy dekoratorów wnętrz. Mam nadzieję, że cykl tekstów, które chcę Państwu zaprezentować pozwoli Wam lepiej poruszać się w świecie architektury i sztuki.

STAROŻYTNA GRECJA

Architektura Grecji oparta była na osiowości i czystości konstrukcji. Charakteryzowała się ona równowagą elementów nośnych (pionowych) i poziomych. Najważniejszym elementem budowli była kolumna, której zadaniem było podtrzymywanie konstrukcji dachu, jak również i wprowadzenie rytmiczności i dekoracyjności w bryłę budynku. ,W Grecji poprzez wieki rozwinęły się trzy podstawowe style, tzw. porządki, które najbardziej rozpoznawalne są do dzisiaj na podstawie wyglądu kolumn.

Porządek dorycki określa kolumna o gładkim lub rzadko żłobionym (kanelowanym) trzonie, stojącym bez bazy na podstawie kolumny. Głowica jest prosta w swojej konstrukcji i ma kształt walca. W porządku jońskim kolumna jest smuklejsza, gęściej żłobkowana, stojąca na trzonie, z głowicą w formie ślimacznicy (woluty). Kolumna porządku korynckiego różni się od jońskiej głowicą w kształcie kielicha okolonego liśćmi akantu. Wszystkie elementy budowli starożytnej Grecji miały wielkość będącą wielokrotnością modułu, czyli jednostki miary ustalonej w zależności od średnicy kolumny. W budownictwie posługiwano się także zasadami geometrii i proporcji opartymi na proporcji złotego odcinka.

Budowle były wznoszone z kamienia, cegły i drewna. Wnętrza świątyń pokrywano kolorowymi farbami o czystych, nasyconych barwach. Domy mieszkalne były zazwyczaj skromne, o ścianach tynkowanych i bielonych. Podłogę wykonywano z ubitej ziemi lub gliny. Dopiero za panowania rzymskiego budynki mieszkalne stają się większe, bogato zdobione i lepiej wyposażone.

STAROŻYTNY RZYM

Rzymianie zapożyczyli koncepcje architektoniczne i zdobnicze od Greków i Etrusków, przekształcając je i rozbudowując w zależności od swoich potrzeb. I tak, jak specjalnością grecką były kolumny i położenie nacisku na zewnętrzny efekt budowli, tak rzymską było doprowadzenie do perfekcji łuku konstrukcyjnego. Łuk budowano z kamiennych klinów dokładnie obrobionych i dopasowanych do siebie. Najwyżej usytuowany kliniec, tzw. klucz lub zwornik utrzymywał konstrukcję łuku w całości i często był zdobiony. Za pomocą łuku Rzymianie mogli konstruować najprostsze sklepienia kolebkowe lub bardziej skomplikowane krzyżowe. Prócz sklepień na bazie łuku konstrukcyjnego stosowano także kopuły, rodzaj kolistego sklepienia w formie półkuli.

Na tego typu rozwiązania architektoniczne pozwalał budulec, z którego tworzono nawet najbardziej skomplikowane formy, a był nim beton . Beton ten to mieszanina zaprawy wapiennej z drobnymi kamieniami, resztkami cegieł, żwiru i wody. Podobnie jak współczesny beton cementowy miał płynną postać i można go było dowolnie formować. Tak wykonane ściany czy detale architektoniczne pokrywano tynkiem lub oblicowywano kamieniem. Prócz betonu do budowania używano wypalanej cegły. Kamień stosowano jedynie do dekoracji fasad i wnętrz budynków.

Proporcje, w -Grecji traktowane z pewną tolerancją, w Rzymie otrzymały ścisłe i niezmienne zasady. Moduły kolumn, będących elementem bardziej dekoracyjnym niż konstrukcyjnym, zostały ściśle określone. Budynki mieszkalne miały zwykle jedną lub dwie kondygnacje. Głównym pomieszczeniem w domu był otwarty z góry dziedziniec (atrium), pośrodku którego znajdował się niewielki basen. Dookoła atrium rozmieszczano inne pomieszczenia, zazwyczaj bez okien. Ściany zdobiono dekoracją malarską imitującą detale architektoniczne, motywami pejzaży, scen mitologicznych i rodzajowych. Podłogi wykładano wzorzystymi, barwnymi mozaikami kamiennymi.

Rzymskimi wynalazkami były łaźnie, amfiteatry, akwedukty, urządzenia zaopatrywania w wodę i usuwania ścieków, system centralnego ogrzewania podłogowego. Poznano nowe techniki wznoszenia murów i pokryć dachowych. Zasady wznoszenia budowli mieszkalnych i obronnych oraz wszelkie zagadnienia techniczne wykorzystywane w architekturze rzymskiej opisane zostały przez Witruwiusza (90-20 r. p.n.e.) w dziesięciu księgach dzieła „De Architektura". Dzieło Witruwiusza stanowić będzie cenną wskazówkę w późniejszych rozważaniach o budownictwie. Wpływ rzymskiej architektury, technologii i wynalazków dostrzec będzie można w późniejszych wiekach - zdominuje on sztukę europejską poczynając od renesansu.

ARCHITEKTURA BIZANTYJSKA, KAROLIŃSKA, ROMAŃSKA (III-XII w.)

Okres od III wieku to czas zamętu. Brak jednolitego, silnego Cesarstwa Rzymskiego, najazdy plemion z północnej Europy, rywalizacja religijna i brak dobrej organizacji w zarządzaniu imperium spowodowały nieuchronny upadek potęgi Rzymu. Konstantyn Wielki próbuje jeszcze zaprowadzić pewien ład porządkując m.in. problemy religijne poprzez zagwarantowanie wolności wszystkim panującym religiom.

Przeniesienie przez niego stolicy cesarstwa do Bizancjum (Konstantynopola) i późniejszy rozpad imperium na cesarstwo wschodnie i zachodnie, spowoduje iż Konstantynopol na długi czas stanie się ważnym ośrodkiem władzy i religii.

Następuje upadek rzemiosł budowlanych i sztuki zdobniczej. Brak stabilizacji politycznej i gospodarczej, ciągłe najazdy i wewnętrzne walki nie sprzyjały rozwojowi architektury. Dawni mistrzowie wymarli nie przekazując swojej wiedzy i doświadczeń następnym pokoleniom. Brakło też możnych inwestorów. Architektura, rzeźba i malarstwo znalazły się w punkcie wyjścia. Pierwsi chrześcijanie, dotychczas spotykający się w domach prywatnych, wskutek wzrastającej liczebności wyznawców, zaczęli poszukiwać nowych miejsc zgromadzeń - budowli przestrzennych z wydzielonym miejscem na ołtarz i tron biskupi. Potrzebom takim odpowiadała starożytna bazylika, w Rzymie będąca budowlą targowa i sądową.

Pierwsza bazylika była budynkiem z podłużną salą zakończoną półokrągłą apsydą z podniesioną posadzką. Dopiero z czasem przekształci się ona w budowlę wielonawową, z kolebkowym lub krzyżowym sklepieniem i powtarzającym się układem okien. Kres niepokojów i braku stabilizacji położyło stworzenie przez Karola Wielkiego nowego ośrodka władzy politycznej i duchowej. Następuje rozwój budownictwa, z tym, że architektura sakralna przeważa zdecydowanie nad świecką.

Architektura i sztuka tego krótkiego okresu nazywana jest terminem karolińska a styl ten zapoczątkowuje sztukę średniowiecza, i przez niektórych historyków sztuki określany jest jako wczesna faza sztuki romańskiej.

Styl romański utożsamiano z półkolistym łukiem, tzw. „rzymskim", który byt jednym z największych osiągnięć konstrukcyjnych tego okresu. W związku z tym, także sklepienia kolebkowe i krzyżowe, używane przecież w już starożytnym Rzymie, zostały ponownie odkryte. Styl romański kojarzony jest z materiałem budowlanym, jakim jest kamień. Kamienne mury miały grubość około metra, natomiast otwory okienne były nieproporcjonalnie małe. Wiązało się to nie tylko z brakiem znajomości techniki budownictwa ale głównie z potrzebą bezpieczeństwa. Małe otwory okienne można przecież łatwiej zabezpieczyć przed wrogiem i kaprysami pogody. Szkło w tym czasie było bardzo kosztowne i rzadko używane, stosowano więc błony zwierzęce lub naoliwione płótno lniane. Kamień kładziono również na podłogi, w uboższych budynkach, głównie mieszkalnych zastępowano go glina lub ubitą ziemią. Kamienne, grube ściany i mały dostęp naturalnego światła powodowały, że wnętrza mieszkalne były zimne, ciemne i wilgotne. Cegły praktycznie nie znano i

zaczęto ją stosować u schyłku epoki romańskiej. Z drewna budowano zwykłe domy, wykonywano konstrukcje dachów, kładziono je niekiedy na podłogi w formie ociosanych bali drewnianych. Na wsiach mieszkano w prostych jednoizbowych, najczęściej drewnianych chatach, a dom był jednocześnie mieszkaniem dla ludzi, stodołą i stajnią. W miastach domy stały w ciasnej zabudowie w obrębie bezpiecznych murów miejskich. Na parterze zazwyczaj mieścił się warsztat lub sklep, na piętrze pomieszczenia dla domowników. Szeregowa zabudowa domów oraz otwarte paleniska wewnątrz budynków stwarzały ciągłe zagrożenie pożarem. Brak było instalacji sanitarnych, wodę czerpano z publicznej studni, ścieki spływały otwartymi rynsztokami. Kąpano się w publicznych łaźniach, jednak z czasem z kąpieli korzystano rzadko ze względu na pogłębiającą się niechęć kościoła do nagości i seksualności. Mebli używano niewiele. Głównym sprzętem była skrzynia, w której można było przechowywać ubrania i sprzęty, oraz która mogła służyć jako miejsce do spania. Stopniowo skrzynię wzmacniano zawiasami i okuciami, montowano skomplikowane zamki, tak by można było ją bezpiecznie transportować. Dodano do niej z czasem oparcie i poręcze, dzięki czemu powstało masywne krzesło, symbol władzy świeckiej i duchowej. Skrzynie, łoża, stołki i ławy w możnych domach przykrywano tkaninami. Kolorowe tkaniny rozwieszano także na ścianach oraz dzielono przestrzeń pomieszczenia w celu uniknięcia przeciągów.

Zabytki w Polsce:

Rotunda NP Marii na Wawelu (Św. Feliksa i Adaukta)

Krypta Św. Leonarda na Wawelu

Kolegiata P. Marii i Św. Aleksego w Tumie pod Łęczycą

Kościół Św. Andrzeja w Krakowie

Kolegiata Św. Piotra w Kruszwicy

Drzwi brązowe w katedrze w Gnieźnie

Zabytki w Europie:

Bazylika Św. Marka w Wenecji

Kościół San Vitale w Rawennie

Kościół Hagia Sophia w Stambule

Kaplica pałacowa w Akwizgranie

Katedra w Durham

Opactwo w Cluny

Cykl artykułów o architekturze dzięki: Pani Małgosi Kuczyńskiej




Profesjonalny Parkiet Sp. z o.o.
ul. Goławicka 1/31
03-550 Warszawa
tel. (22) 409-07-02

biuro@parkieciarzeosp.com.pl

Profesjonalny Parkiet Ogólnopolskie Stowarzyszenie Parkieciarzy Władze OSP
Copyright by Profesjonalny Parkiet. Fachowe Pismo Dla Branzy Parkieciarskiej 2010. Wszystkie prawa zastrzezone.